با عنوان :  پراکنش وتنوع قارچMacrophomina phaseolina (Tassi) Goid

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

 دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

پايان نامه برای دريافت درجه کارشناسی ارشد رشته بيماری شناسی گياهی(M.Sc.)

عنوان :

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

پراکنش وتنوع قارچMacrophomina phaseolina (Tassi) Goid با بهره گیری از کلرات پتاسيم در استان مازندران

استاد راهنما :

دکتر سياوش رعيت پناه

اساتيد مشاور :

دکتر علی­رضا دليلی

دکتر عبد­الرضا فروتن

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                           صفحه

چکیده ……………………………………………………………………………………… 1

فصل اول : مقدمه

1- 1- تاریخچه و گیاه شناسی سویا………………………………………………………….. 3

1-2- بیماری های سویا………………………………………………………………………    6

1-2-1-پوسیدگی ذغالی(Soybean Charcoal Rot)……………………………………….. 6

1-2-2- بیماری پوسیدگی فیتوفترایی سویا (phytophtora rot of soybean)……………… 8

1-2-3- بیماری مرگ گیاهچه (Rhizoctonia solani )…………………………………….. 9

1-2-4-بیماری ناشی از نماتدها در سویا…………………………………………………… 11

1-3- اهداف پژوهش………………………………………………………………………….. 12

فصل دوم : مروری بر منابع

2-1- بیماری پوسیدگی ذغالی……………………………………………………………….. 14

2-2- میزبان­های مهم قارچ(M. phaseolina) در ایران……………………………………… 14

2-3- پراکنش جغرافیایی قارچ عامل پوسیدگی ذغالی(M. phaseolina)

در ایران و جهان……………………………………………………………………………… 18

2-4- زیست شناسی قارچ عامل بیماری……………………………………………………… 20

2-5- Macrophomina phaseolina………………………………………………….. 24

2-6- ریخت شناسی قارچ M. phaseolina………………………………………………… 26

2-7- چرخه زندگی M. phaseolina………………………………………………………. 29

2-8- نشانه­ها و زمان ظهور بیماری پوسیدگی ذغالی در مزارع سویا………………………….. 30

2-9- گروه­بندی قارچ M. phaseolina با بهره گیری از محیط کلرات پتاسیم…………………… 34

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-10- عوامل موثر در زنده ماندن اسکلروت در خاک……………………………………….. 35

2-11- اهمیت و خسارت بیماری……………………………………………………………. 37

2-12- مدیریت کنترل بیماری………………………………………………………………… 38

2-12-1- آبیاری و تأمین رطوبت مناسب خاک در ماه­های خشک……………………………. 38

2-12-2- آلودگی بذر به قارچ عامل بیماری ………………………………………………… 38

2-12-3- تناوب زراعی……………………………………………………………………… 39

2-12-4- تأثیر عملیات شخم­زنی در تراکم جمعیت قارچ M. phaseolina در خاک……….. 40

2-12-5- حذف اندام­های آلوده محصول بعد از برداشت…………………………………….. 40

فصل سوم : مواد و روش­ها

3-1- نمونه برداری، جداسازی و خالص سازی قارچ عامل بیماری…………………………… 42

3-1-1- نمونه برداری……………………………………………………………………….. 42

3-1-2- جدا سازی و خالص سازی قارچ عامل بیماری……………………………………… 43

3-2- گروه­بندی جدایه­های قارچ M. phaseolina از نواحی گوناگون مازندران با بهره گیری

از محیط کشت اختصاصی کلرات پتاسیم…………………………………………………….. 44

3-3- تعیین درصد آلودگی مزارع سویا به پوسیدگی ذغالی…………………………………… 46

3-4- تعیین جمعیت اسکلروت­های قارچ در خاک…………………………………………… 47 

3-5- تعیین درصد آلودگی بذر………………………………………………………………. 49

3-6- ارزیابی بیماری پوسیدگی ذغالی در مراحل مختلف رشدی گیاه سویا…………………… 50

3-7- اندازه­گیری وزن صد دانه………………………………………………………………. 52

3-8- تعیین دمای کمینه، بهینه و بیشینه­ی سرعت رشد پرگنه­های قارچ……………………….. 52

فصل چهارم : نتایج

4-1- جدایه­های قارچ عامل بیماری………………………………………………………….. 55

4-2- علائم بیماری پوسیدگی زغالی ناشی از قارچ M. phaseolina ………………………. 56

4-3- مشخصات قارچ عامل بیماری(M. phaseolina)……………………………………… 61

4-4- پراکنش قارچ عامل بیماری در استان مازندران…………………………………………. 63

4-5- گروه­بندی جدایه­های قارچ M. phaseolina در محیط کلرات پتاسیم…………………. 64

4-6- جمعیت اسکلروت­های قارچ عامل بیماری در خاک……………………………………. 70

4-7- درصد آلودگی مزارع سویا به بیماری پوسیدگی ذغالی…………………………………. 74

4-8- درصد آلودگی بذر…………………………………………………………………….. 75

4-9- تعیین دمای کمینه، بهینه، بیشینه­ی سرعت رشد پرگنه­های قارچ…………………………. 78

فصل پنجم : بحث و مطالعه ……………………………………………………………….. 79

پیشنهاد………………………………………………………………………………………. 83

فصل ششم : منابع…………………………………………………………………………… 84

چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………… 97

چکیده:

            پوسیدگی ذغالی سویا ناشی از (Tassi) Goid Macrophomina phaseolina یکی از بیماری­های مهم سویا در ایران وجهان به شمار می­رود. قارچ عامل بیماری، خاکزاد و بذر­زاد بوده که موجب خسارت کمی و کیفی محصول می­گردد. پس شناسایی، گسترش و کنترل بیماری از اهمیت فراوانی در ایران برخوردار می باشد. برای کنترل شیمیایی این بیماری به علت خاکزی بودن، محدودیت­هایی مثل معضلات زیست محیطی و اقتصادی در بهره گیری از سموم هست. تعیین میزان آلودگی خاک به قارچ عامل بیماری برای مدیریت کنترل آن از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. در این مطالعه تعداد اسکلروت­های موجود در خاک مزارع مختلف، درصد آلودگی مزارع به بیماری، تعیین نقشه پراکنش بیماری در استان مازندران، میزان آلودگی بذر، گروه­بندی جدایه­های قارچ M. phaseolina براساس محیط کلرات پتاسیم، تعیین دمای کمینه، بهینه و بیشینه رشد قارچ عامل بیماری در آزمایشگاه و تأثیر شرایط خاک در باقی ماندن میزان اسکلروت در خاک مطالعه گردید. در این مطالعه تعداد اسکلروت­ها در خاک حداکثر با میانگین 5/27 عدد در خاک­هایی با بافت سبک در شمال استان مازندران و حداقل با میانگین 6/14 عدد در هر گرم خاک در جنوب مازندران با خاک­هایی با بافت سنگین تعیین گردید. بیشترین درصد آلودگی مزارع سویا به بیماری پوسیدگی ذغالی در شمال استان مازندران با 28 درصد و کم­ترین آن در جنوب استان مازندران با 5/8 درصد تعیین گردید. با بهره گیری از محیط کلرات پتاسیم جدایه­های قارچ M. phaseolina دارای سه شکل نرمال، پرمانند و با رشد محدود بودند. دمای کمینه، بهینه و بیشینه رشد قارچ به ترتیب 10، 35 و 40 درجه سانتی گراد تعییین گردید.

کلمات کلیدی: سویا، پوسیدگی ذغالی، اسکلروت، درصد آلودگی، رشد کلنی

1- 1- تاریخچه و گیاه شناسی سویا:

این گیاه در فارسی با نام­های متفاوتی مانند، سوژا، سویا، لوبیا روغنی، لوبیا چینی، نخود فرنگی چینی ولوبیا منچوری معروف می باشد. نام آن علمی Glycine max (L) و از تيره نخود (Fabaceae) می باشد که آن را به انگلیسی soybean می­نامند. سویا گیاهی می باشد که در بهار بعنوان کشت اول و در تابستان بعنوان کشت دوم کاشته می گردد . سویا دارای ریشه اصلی عمیقی بوده که می تواند تا 150 سانتی متری خاک نیز نفوذ نماید. در سویا علاوه بر ریشه اصلی، ریشه فرعی به صورت حجمی نیز هست که در صورت مساعد بودن شرایط و وجود باکتری های همزیست سویا ، ازت موجود در هوا را، در گره­های ریشه سویا تثبیت می نماید . سویا گیاهی روزکوتاه می باشد. رنگ گلهای آن متنوع می باشد سفید ، بنفش(مانند صورتی) و گل آذین آن، خوشه ای و دانه­های آن کلیوی یا گرد می باشند. سویا در دمای 8 تا 10 درجه ی سانتی­گراد جوانه می زند، گیاهی می باشد خودگشن و میزان دگر گشنی در آن کمتر از 5 درصد گزارش شده می باشد . لذا می توان از بذور برداشت شده برای کشت سال های بعد بهره گیری نمود. گلدهی در سویا با روزهای کوتاه تحریک می گردد . وزن هزار دانه در سویا بین 80 تا 450 گرم متغیر می باشد. اما در ارقام زراعی متداول وزن هزار دانه، بین120 تا 230 گرم می باشد. دانه که بازده اقتصادی سویا می باشد حدود 47 درصد وزن اصلی گیاه را درزمان رسیدن تشکیل می دهد. این گیاه برای اولین بار در دشتهای شمال چین در قرن یازدهم قبل از میلاد کشت می گردید و بیش از 3000 سال قدمت دارد. طی چندین هزار سال سویا در شرق آسیا جهت تغذیه و بعنوان داروی تعدادی از بیماریهای بشر و همچنین تغذیه دام به کار می رفت. امروزه حدود 30 درصد روغن گیاهی در دنیا، از سویا بدست می­آید. میزان خسارت این بیماری((M. phaseolina در کاهش محصول سویا در کشورهای آرژانتین، برزیل، کانادا، هندوستان، پاراگوئه و ایالت متحده امریکا در سال 1994 برابر با 23/1 میلیون تن (Wrather, 1995; Wrather et al., 1997) گزارش گردید. کاهش محصول بر اثر این بیماری در ایالات متحده امریکا 98/1 ، 28/0 و 49/0 میلیون تن به ترتیب در سالهای 2003، 2004 و 2005 بوده می باشد (Wrather and Koenning, 2006). اين دانه روغني به عنوان يك محصول بومي تا آغاز اين قرن كه آمريكا آن را به يك محصول تجارتي عمده تبديل كرد در انحصار آسيا باقي ماند. سويا در سال 1882 به برزيل راه يافت. برزيل اكنون يكي از توليد كنندگان و صادر كنندگان عمده سويا در جهان می باشد. اروپائيان هم در قرن 17 با سويا به عنوان يك غذاي عجيب شرقي آشنا شدند. سويا در سال 1790 به انگلستان راه يافت و در باغ‌هاي نباتي كاشته گردید. در حال حاضر آمريكا بيشترين ميزان تولید انواع سويا را در اختيار دارد كه هر چند از حيث ظاهر شباهتي به هم ندارند اما از نظر ژنتيكي مشابه هستند. همچنين آمريكا بزرگ‌ترين صادركننده سويا در دنياست و همراه با چين و برزيل بيش از 90 درصد نياز جهان را تأمين مي‌كنند(Smith and Carvil, 1997). در سال‌هاي 1310 و 1316، انواعي از سويا از چين و هندوچين به ايران آورده گردید و مورد آزمایش قرار گرفت. همچنين طي سال‌هاي 1318 و 1319 انواع مختلفي سويا از آلمان وارد كشور گردید و در بنگاه اصلاح نباتات کرج مورد آزمايش قرار گرفت. تمام این آزمایش­ها حاکی از عملکرد خوب تولید بود. زراعت سويا به عنوان دانه روغني از حدود سال 1342 با وارد كردن بذر آن به ايران در مناطقي مانند مازندران آغاز گردید(وب سایت وزارت کشور). استان مازندران دارای شرایط آب و هوایی مساعد برای کشت سویا در کشور بوده و هر ساله حدود 30 هزار هکتار از اراضی آن به کشت سویا اختصاص می­یابد که با در نظر داشتن متوسط عملکرد2700 کیلوگرم در هکتار، این محصول تأثیر مهمی را در تأمین بخشی از نیاز کشور به دانه­های روغنی تأمین می کند(رعیت پناه، 1382). کنترل بیماری پوسیدگی ذغالی در زراعت سویا از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد. در استان مازندران در سال 1370 در شهرستان های جویبار و کیاکلا میزان آلودگی به بیماری تا 70 درصد نیز نظاره گردید که در اثر شدت زیاد آلودگی بعضی از مزارع قابل برداشت نبوده می باشد در این مناطق عملکرد محصول به 900 کیلو گرم در هکتار کاهش یافته بود(رعيت پناه، 1371). مطالعه های انجام شده در سال های 81-80 نشان داد که ارقام و لاین های مختلف سویا واکنش های متفاوتی نسبت به بیماری پوسیدگی ذغالی نشان دادند که منجر به معرفی دو رقم متحمل به نامهای ساری و تلار در استان مازندران گردید(رعیت پناه و همکاران1381، رعیت پناه و همکاران 1383). هم اکنون مهم‌ترين مناطق كشت سويا در ایران به ترتیب شامل استان‌هاي مازندران، گلستان،لرستان، آذربايجان شرقي و دشت مغان می باشد. از نظر پراكنش جغرافيايي اين محصول، بيش از 90 درصد از اراضي زيركشت سويا در استان‌هاي مازندران و گلستان قرار دارد. بنابراين وضعيت تناوب اراضي و به گونه كلي الگوي كشت سالا‌نه در اين دو استان تأثیر عمده‌اي در تعيين ميزان سطح زيركشت سويا در سطح كشور دارد(دفترآمار و فناوری اطلاعات وزارت کشاورزی، 1387). دانه سويا به گونه متوسط حاوی 18 درصد روغن و44 درصد پروتئین می باشد كه مي‌تواند مهم‌ترين ماده اوليه صنايع روغن‌كشي و توليد فرآورده‌هاي پروتئيني و خوراک دام باشد. در حال حاضر اين دانه روغني از نظر مجموع توليد و تجارت بين‌المللي مهم‌ترين دانه بقولا‌ت می باشد(وب سایت وزارت کشور). جدول 1-1 و 1-2 سطح زیر کشت سویا را در عمده­ترین کشورهای تولید کننده و همچنین در ایران و استان مازندران نشان می­دهد.

بیماری های سویا:

سويا داراي بيماري‌هاي قارچي، باكتريايي، ويروسي و نماتدی مي‌باشد كه از بيماري‌هاي قارچي میتوان به پوسیدگی ذغالی[1] سویا، پوسیدگی فيتوفترايي سویا، بيماري لكه ارغواني بذر سویا، لکه قهوه­ای سویا، زنگ سویا، سفيدك(کرکی) داخلی سویا، لکه موجی سویا، بیماری گیاهچه سویا و آنتراکنوز سویا تصریح نمود. از بيماري‌هاي باكتريايي معمولاً سوختگي‌هاي باکتریایی، خشكيدگي و پژمردگي باكتريايي و از انواع بيماري‌هاي ويروسي مي‌توان ويروس موزائيك سويا را نام برد. از بیماری­های نماتدی سویا می­توان نماتد سیست سویا((Heterodera glycines و نماتد مولد گره سویا((Meloidogyne incognita را نام برد که این عوامل بیماری­زا به ترتیب باعث ایجاد علائمی نظیر رنگ پریدگی بوته­ها، کوتاه ماندن بوته­ها، توسعه کم ریشه­ها، کاهش تعداد غده­های تثبیت کننده ازت، نکروزه وقهوه­ای شدن ریشه­ها، تشکیل گره­های نماتد در ریشه، کاهش تعداد غلاف و کاهش وزن هزار دانه می­گردد. از میان بیماری­های قارچی پوسیدگی ذغالی يكي از مهمترين بيماري‌هاي شايع سويا می باشد كه سبب خسارت شديدي به مزارع سويا شده و عملكرد را شديداً كاهش مي‌دهد.

1-2-1-پوسیدگی ذغالی(Soybean Charcoal Rot) :

عامل بیماری پوسیدگی ذغالی سویا قارچ M. Phaseolina می­باشد. در زراعت سویا اسکلروت­های رها شده از بوته­های آلوده در خاک و بذور آلوده به عامل بیماری باعث انتقال بیماری از سالی به سال دیگر می­گردند. اسکلروت­های موجود در خاک می­توانند سال­های زیادی بدون وجود میزبان در خاک زنده بمانند. شدت آلودگی زمانی که بوته ها در تنش رطوبتی یا کمبود مواد غذایی، فشردگی خاک، آلودگی به نماتدها و سایر عوامل بیماری زا باشند، به شدید ترین شکل دیده می گردد. علائم بیماری در مرحله گیاهچه زمانی که شدت آلودگی در خاک زیاد باشد و در صورت کاشت بذور آلوده به عامل بیماری در شرایط خشک وگرم باعث پژمردگی و از بین رفتن بوته­ها می­گردد. در صورت وجود رطوبت و خنکی هوا قارچ عامل بیماری به صورت پنهان در بوته­ها باقی مانده ومعمولا پس از گلدهی در شرایط استرس خشکی و گرما ظاهر می گردد. این بیماری در درجه اول یک بیماری ریشه و طوقه می باشد اما می تواند در قسمت های هوایی گیاه نیز ظاهر گردد. در بافت های آلوده، ریشه اصلی وقسمت پایین ساقه نوعی تغییر رنگ متمایل به خاکستری گسترش می یابد. سرانجام علائم بیماری گرداگرد ساقه را می­گیرد وسبب زرد شدن برگ­ها، پژمردگی ومرگ بوته می گردد. در این مرحله با تشکیل اسکلروتها به صورت پوششی از پودر زغال مانند در روی اندام­ها و زیر اپیدرم نمایان می شوند به همین دلیل به این بیماری پوسیدگی زغالی گفته می گردد(شکل1-1).

تعداد صفحه :99

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com